Síceolaíocht & Cúram Sóisialta

San earnáil seo tá raon gairmeacha a bhaineann le cúram agus tacaíocht a sholáthar, ar fud an phobail i gcoitinne.
Seo a leanas an sainmhíniú atá ag an Roinn Leanaí & Sláinte ar obair chúraim shóisialta: "Déanann oibrithe cúraim shóisialta pleanáil agus soláthar ar chúram do dhaoine aonair nó do ghrúpaí a bhfuil riachtanais phearsanta nó shóisialta acu. Bíonn grúpaí ilchineálacha i gceist agus ina measc tá:

  • Leanaí agus ógánaigh i gcúram cónaitheach
  • Daoine óga i scoileanna coinneála
  • Daoine atá faoi mhíchumas intleachtach nó fisiceach
  • Daoine gan dídean
  • Daoine atá spleách ar alcól/ar dhrugaí
  • Teaghlaigh sa phobal
  • Daoine scothaosta
Déanann oibrithe cúraim shóisialta a ndícheall tacaíocht, cosaint agus treoir a chur ar fáil dá gcliaint agus déanann siad stocaireacht ar a son.

Scileanna agus saintréithe
Is gá duit bheith altrúíoch– duine atá go maith ag plé le daoine eile – chun taitneamh a bhaint as gairm sa réimse seo. Na cineálacha saintréithe a bheadh i gceist ná comhbhá, féinfheasacht agus oscailteacht. Bíonn gá le scileanna sármhaithe cumarsáide, bheith siarmhachnamhach agus bheith in ann obair mar chuid d’fhoireann. 

Le formhór na bpost sa réimse Sóisialta agus Cúraim bítear ag obair le cliaint agus lena dteaghlaigh, thar thréimhse fhada ama. Mar shampla, d’fhéadfá bheith:

Ag cuidiú le daoine leochaileacha; daoine scothaosta, daoine gan dídean; ógánaigh i gcúram cónaitheach; daoine ag téarnamh ó alcól nó ó andúil drugaí, inimircigh 
Cúram a dhéanamh de dhaoine a bhfuil deacrachtaí foghlama acu nó atá faoi mhíchumas fisiceach
Comhairle agus faisnéis a sholáthar – faoi chearta leasa, oideachas, airgead, gairmeacha nó poist do dhaoine a bhfuil gá acu leo
Obair in ionad oideachais pobail, ag plé le daoine idir óg is aosta agus ag gabháil do ghníomhaíochtaí éagsúla foghlama
Comhairleoireacht a sholáthar do dhaoine chun cuidiú leo réiteach a fháil ar fhadhbanna ina saol, is gá go mbeadh muinín ag an gcliant ionat chun é sin a bhaint amach.

Chun a bheith ag obair san earnáil seo is gá obair i gcomhar le daoine eile i réimsí bainteacha, mar shampla dochtúirí, altraí sláinte poiblí, cúntóirí baile etc. chun beartú ar chur chuige comhtháite don chúram. Bheifeá i dteagmhail freisin le gníomhaireachtaí deonacha ar páirtithe leasmhara iad i réimse na hoibre cúraim shóisialta.

OBAIR SHÓISIALTA
Is gairm í an obair shóisialta dóibhsean a dteastaíonn uathu cuidiú le daoine feabhas a chur ar a saol. Bíonn oibrithe sóisialta ag obair le cliaint a bhfuil galair mharfacha orthu nó a bhfuil fadhbanna sóisialta acu, mar shampla drochthithíocht, dífhostaíocht, galar tromchúiseach, míchumas, nó mí-úsáid substainte.

Cuidíonn oibrithe sóisialta freisin le teaghlaigh a bhfuil coinbhleacht thromchúiseach ag tarlú ina dteach, agus uaireanta drochíde. In Éirinn, an fostóir is mó d’oibrithe sóisialta ná Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (HSE). Oibríonn oibrithe sóisialta freisin le gníomhaireachtaí uchtála, in ospidéil, agus sa tseirbhís phromhaidh agus leasa.

Chomh maith leis sin, bíonn oibrithe deonacha fostaithe le gníomhaireachtaí deonacha a fhreastalaíonn ar ghrúpaí sainleasa. Ina measc bíonn carthanais, scoileanna speisialta (faoi stiúir grúpaí reiligiúnacha nó tuismitheoirí) agus ionaid cóireála.

Is gá d’Oibrí Sósialta cáilíochtaí a bheith acu ón Health and Social Care Professional Council* (CORU) agus as sin is féidir tabhairt faoin dámhachtain Cáilíocht Náisiúnta san Obair Shóisialta (NQSW) a bhaint amach.

Is féidir céim acadúil san eolaíocht shóisialta a úsáid mar bhealach isteach sa ghairm, maille le hoiliúint ghairmiúil oibre sóisialta, nó is féidir leat chúram gairmiúil iarchéime a dhéanamh, tar éis céim trí bliana san eolaíocht shóisialta nó a coibhéis. Bíonn oibrithe sóisialta cláraithe leis an Health and Social Care Professionals Council (CORU).

Bíonn ar gach duine a dteastaíonn uathu bheith ina gcleachtóirí in Éirinn clárú leis an eagraíocht sin, is cuma cibé acu ar bhain siad a gcáilíochtaí amach in Éirinn nó in áit éigin eile san Aontas Eorpach, agus cibé acu an dteastaíonn uathu obair san earnáil phoiblí, san earnáil dheonach nó san earnáil phríobháideach, mar fhostaí nó mar chleachtóir príobháideach. 

Tabhair faoi deara:
Is gá d’Oibrithe Deonacha anois cur isteach ar chlárú le CORU, an eagraíocht a bhfuil mar dhualgas uirthi rialáil a dhéanamh ar ghairmithe cúraim shóisialta in Éirinn.

Spriocdháta an-tábhachtach é an 31 Bealtaine 2013 d’oibrithe sóisialta a bhfuil Teastas Deimhniúcháin san Obair Shóisialta acu (CQSW) nó Cáilíocht Náisiúnta san Obair Shóisialta (NQSW) – cáilíochtaí stairiúla na gairme. Tá CORU tar éis a chur in iúl d’oibrithe sóisialta agus dá bhfostóirí nach nglacfar lena gcáilíochtaí i ndiaidh an dáta sin. Mura gcuireann siad iarratas isteach roimh an 31 Bealtaine, seans nach mbeidh cead acu clárú.

*(Bord Náisiúnta na gCáilíochtaí Oibre Sóisialta (NSWQB) mar a bhí – a díscaoileadh an 31 Márta 2010)

Obair Shóisialta Leighis
Bíonn Oibrithe Sóisialta fostaithe i bhformhór na n-ospidéal poiblí. Cuireann Oibrithe Leighis agus Sláinte Poiblí tacaíocht shíceolaíoch ar fáil do dhaoine, do theaghlaigh agus do ghrúpaí leochaileacha a bhfuil galair ainsealacha, géara, nó marfacha orthu, amhail galar Alzheimer nó Ailse. Bíonn Oibrithe Sóisialta Leighis i mbun comhairleoireacht a sholáthar d’othair.

Chomh maith leis sin, cuidíonn siad leo pleanáil dá riachtanais tar éis dóibh an t-ospidéal a fhágáil, trí sheirbhísí baile a shocrú, mar shampla ‘béilí ar rothaí’ nó trealamh ocsaigine. Obair Shóisialta Meabhairshláinte Déanann Oibrithe Sóisialta Meabhairshláinte agus mí-úsáide substainte cóireáil a sholáthar do dhaoine a bhfuil meabhairghalar orthu nó a bhfuil fadhbanna mí-úsáide substainte acu, mar shampla mí-úsáid alcóil, tobac, nó drugaí eile.

I measc na seirbhísí sa réimse seo tá teiripe indibhidiúil agus teiripe i ngrúpaí, obair for-rochtana, idirghabháil géarchéime, athshlánú sóisialta, agus oiliúint i scileanna don maireachtáil laethúil. Chomh maith leis sin, cuidíonn siad le daoine pleanáil a dhéanamh don bhealach is fearr leas a bhaint as seirbhísí tacaíochta chun cuidiú le hothair filleadh ar a bpobail.

Go hiondúil bíonn Oibrithe Meabhairshláinte agus mí-úsáide substainte ag obair in ospidéil, in ionaid cóireála mí-úsáide substainte, nó le gníomhaireachtaí indibhidiúla agus seirbhísí teaghlaigh.

POBAL & LEAS
Uaireanta bíonn Oibrithe Pobail fosaithe le hÚdaráis Áitiúla chun tionscadail phobail nó óige a reáchtáil a bhfuil mar aidhm acu dul i ngleic le fadhbanna cosúil le toircheas cailíní sna déaga, nó iompraíocht fhrithshóisialta.

D’fhéadfadh Oibrithe Sóisialta agus Pobail a bheith ag cuidiú le teaghlaigh aontuismitheora, i réimse na huchtála, nó cúram baile altramais a fháil do leanaí tréigthe nó do leanaí a ndearnadh mí-úsáid orthu. Trí chláir cheardlainne phobail agus FÁS, is féidir le hOibrithe Pobail a bheith i mbun cuidiú le daoine óga faoi mhíbhuntáiste fostaíocht oiriúnach a fháil dóibh féin.

Tá deiseanna gairme ann freisin d’Oiliúnóirí a chuidíonn le hoibrithe déileáil leis an mbrú a bhaineann leis an obair nó le fadhbanna pearsanta a théann i bhfeidhm ar chaighdeán a gcuid oibre. Mar oifigeach promhaidh sa Roinn Dlí agus Cirt, d’fhéadfá obair a fháil leis an mBord Uchtála, sna Cúirteanna, nó sna Príosúin agus sna hionaid choinneála.

Tithíocht Shóisialta
Réise suntasach den obair phobail ná réimse na tithíochta sóisialta. Dar le Comhairle na hÉireann um Thithíocht Shóisialta  bíonn bainistiú á dhéanamh ag Cumainn Tithíochta ar 27,000 áitreabh i mbreis is 500 pobal ar fud na tíre. Cuireann siad tithíocht agus seirbhísí bainteacha ar fáil do theaghlaigh, do dhaoine gan dídean agus do dhaoine faoi mhíchumas. 

Ag Obair le Daoine Scothaosta



Réimse eile den obair shóisialta agus phobail ná bheith ag obair le seanóirí, grúpaí tacaíochta a reáchtáil do chúramóirí teaghlaigh nó do pháistí fásta atá ag tuismitheoirí ag dul in aois, comhairle a chur ar dhaoine scothaosta nó ar bhaill teaghlaigh faoi na roghanna atá ar fáil i réimsí cosúil le tithíocht, iompar, agus cúram fadtéarmach agus comhordú agus monatóireacht a dhéanamh ar na seirbhísí sin.

Seirbhísí Leasa Leanaí
Tá sé de dhualgas ar sheirbhísí sláinte poiblí na hÉireann seirbhísí oibre sóisialta a chur ar fáil do leanaí a meastar iad a bheith ‘i mbaol’ agus seirbhísí bainteacha cúraim eile. Mar chuid den obair seo bheadh gá moltaí a sholáthar d’údaráis iomchuí. Déanann Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (HSE) na seirbhísí seo a sholáthar ar an leibhéal áitiúil.

Na teidil phoist a bhíonn ag na hOibrithe Sóisialta a chuireann na seirbhísí tacaíochta seo ar fáil ná Oibrithe Sóisialta Leasa Leanaí, Oibrithe Sóisialta Seirbhísí Teaghlaigh nó Oibrithe Sóisialta Seirbhísí Cosantacha.

Cúram Leanaí

Go minic tugtar “Cúram agus Oideachas Luath-óige” ar an gcúram leanaí anois, agus tugtar leanaí réamhscoile ar leanaí in Éirinn atá faoi bhun 6 bliana d’aois nach bhfuil ag freastal ar bhunscoil nó a coibhéis. I measc na seirbhísí réamhscoile tá réamhscoileanna, grúpaí Montessori, grúpaí súgartha, Naíonraí, naíolanna lae, creiseanna, feighlithe leanaí agus seirbhísí cosúla ina dtugtar aire do níos mó ná 3 leanbh réamhscoile. {Féach an EARNÁIL OIDEACHAIS  le haghaidh eolas sonrach ar róil agus ar ghairmeacha i réimse an Chúraim Leanaí}.

MÍCHUMAS
Dar leis an taighde tá isteach is amach le 18.5% de Phobal na hÉireann (749,100 duine), atá faoi mhíchumas fadtéarmach de chineál éigin.

Ní gá go mbeadh sé feiceálach go bhfuil duine faoi mhíchumas. D’fhéadfadh an míchumas a bheith faoi cheilt, mar shampla disléicse nó titimeas. D’fhéadfadh sé a bheith ina lagú radhairc nó fisiceach; ina mhíchumas intleachtach nó d’fhéadfadh duine a bheith faoi mhíchumas ar chúpla bealach nó lagú tánaisteach a bheith orthu a tharlaíonn mar thoradh ar an bpríomh-mhíchumas.

Tá roinnt míchumas a fhaightear i rith an tsaoil, mar shampla riocht leighis nó gortú intinne, agus uaireanta bíonn gá le cúram speisialta, ar bhonn gearrthéarmach nó ar bhonn fadtéarmach.

Ar chúiseanna éagsúla, agus ag céimeanna éagsúla den saol, bíonn gá ag daoine le tacaíocht chun gur féidir leo a neamhspleáchas a chothú, a fhorbairt agus a choinneáil. An príomhchuspóir do dhaoine faoi mhíchumas ná go bhféadfaí cuidiú leo an saol is neamhspleáiche agus is féidir a chaitheamh, páirt a ghlacadh sa saol oibre agus sa phobal agus barr a gcumais a bhaint amach.

Na hoibrithe a bhíonn ag obair in earnáil an mhíchumais cuireann siad raon seirbhísí tacaíochta ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas. Is féidir leo a bheith ag cur cúraim orthu go pearsanta nó ag soláthar oiliúna, nó ag obair i róil riaracháin.  Téigh chuig an rannóg St. Michael's House le haghaidh eolas sonrach ar sheirbhísí pobalbhunaithe do dhaoine faoi mhíchumas intleachtach.

Cuireadh rannóg chuimsitheach ar chúrsaí míchumais le déanaí leis an suíomh – cliceáil anseo chun amharc air.  

Cúntóirí Cúraim & Róil Tacaíochta Tá a lán daoine a bheartaigh ar chúram a sholáthar ar bhonn laethúil. I measc na ról cúraim sin tá:

  • Oibrí Faoisimh – cuireann an té seo faoiseamh ar fáil do bhaill de theaghlaigh a bheartaigh bheith ina gcúramóirí lánaimseartha
  • Cúntóir Riachtanais Speisialta – a bhíonn ag obair le leanbh faoi mhíchumas sa rang
  • Freastalaí Cúraim-(nó cúntóirí altranais) a oibríonn in ionaid cúraim éagsúla, sna hearnálacha poiblí, príobháideacha nó deonacha, bíodh sin ina theach altranais nó ina ionad cúraim lae, nó ionad sláinte.
  • Cúntóir Pearsanta – a chuireann cúnamh ar fáil do dhuine fásta faoi mhíchumas ionas go mbeidh siad in ann saol chomh neamhspleách agus is féidir a chaitheamh
  • Cúntóir Baile – atá fosaithe ag HSE agus a chuireann tacaíocht ar fáil do dhuine faoi mhíchumas, do dhuine scothaosta, nó dhuine soghonta ar mhaith leo fanacht ina mbaile féin ach a mbeadh cúnamh de dhíth orthu le tascanna áirithe. 

Tá cúrsaí ar fáil i roinnt mhaith coláistí Breisoideachais sa Chúram/Cúram Sláinte ag QQI Leibhéal 5 agus 6 chun mic léinn a ullmhú le bheith ag obair san earnáil seo. 

Grinnfhiosrú an Gharda Síochána

Tar éis chur i bhfeidhm an Achta um an mBiúró Náisiúnta Grinnfhiosrúcháin (Leanaí agus Daoine Soghonta) 2012 tá sé éigeantach anois do dhaoine atá ag obair le leanaí nó le daoine fásta leochaileacha dul trí phróiseas grinnfhiosrúcháin an Gharda Síochána.

Liostáiltear san Acht an obair nó na gníomhaíochtaí, ina mbítear ag obair le leanaí nó daoine fásta leochaileacha, agus a bhfuil gá dul trí phróiseas grinnfhiosrúcháin le bheith ag obair iontu:

  • Seirbhísí Cúraim Leanaí
  • Scoileanna
  • Ospidéil agus seirbhísí sláinte
  • Seirbhísí cónaitheacha nó cóiríocht do leanaí agus do dhaoine leochaileacha
  • Seirbhísí cóireála, teiripe nó comhairleoireachta do leanaí agus do dhaoine leochaileacha
  • Gníomhaíochtaí fóillíochta, spóirt nó fisiceacha a sholáthar do leanaí nó do dhaoine leochaileacha
  • Creideamh a chur chun cinn

SÍCEOLAÍOCHT
Is éard atá sa tsíceolaíocht ná staidéar eolaíoch smaointe, mothúcháin agus iompraíochta. Déanann an Síceolaí scrúdú ar ghnéithe éagsúla an éispéiris dhaonna – mothúcháin daoine, a smaointe agus a ngníomhartha agus déanann siad iarracht an duine a thuiscint bunaithe air sin. Oibríonn síceolaithe i suíomhanna gairmiúla éagsúla, mar shampla timpeallachtaí cliniciúla, comhairleoireachta, oideachais, eagraíochtúla agus acadúla.

Ar dtús báire, chun a bheith i do shíceolaí, bheadh ort céim onóracha a dhéanamh. Tar éis an chéim a chríochnú is féidir clárú mar bhall de Chumann Síceolaíochta na hÉireann (P.S.I.). Ansin is gá tabhairt faoi oideachas breise agus oiliúint speisialtóireachta chun gairm a fhorbairt sa tsíceolaíocht.

Comhairleoireacht
Cuidíonn comhairleoirí le daoine a bhfuil fadhbanna pearsanta acu. De ghnáth oibríonn comhairleoirí ar bhonn duine le duine leis an gcliant, ag bualadh leo go príobháideach agus ag coinneáil a bhfuil le rá acu faoi rún. D’fhéadfadh go mbeadh gá ag daoine le comhairleoireacht chun cuidiú leo déileáil le fadhbanna, mar shampla bás sa chlann, imní, andúil drugaí nó alcóil, fiacha nó foréigean sa bhaile.

I láthair na huaire, níl aon cháilíochtaí íosta dlíthiúla ann chun a bheith i do Chomhairleoir. Ach, tá  Cumann na hÉireann um Chomhairleoireacht agus Síciteiripe (IACP) ar a dhícheall a chinntiú go ndéanfar caighdeáin chomhairleoireachta a fhorbairt agus a fheabhsú. Ar an gcúis seo, d’fhorbair an IACP Cód docht Eitice agus Cleachtais dá bhaill. Chomh maith leis sin, tá critéir dhochta chreidiúnaithe acu, a bhfuil an-mheas ag fostóirí orthu.

Gairmthreoir/Treoirchomhairleoireacht
Bíonn gá le hoiliúint iarchéime chun dul leis an Treoirchomhairleoireacht. Chun a bheith i do Threoirchomhairleoir, is gá duit clár bliana lánasimeartha a dhéanamh sa treoirchomhairleoireacht (nó a choibhéis). Tá formhór na dTreoirchomhairleoirí tar éis roinnt ama a chaitheamh ina múinteoirí sa chóras príomhshrutha, agus ansin téann siad le speisialtóireacht sa treoirchomhairleoireacht.

Den chuid is mó, is i scoileanna dara leibhéal a bhíonn treoirchmhairleoirí fostaithe, ach bíonn siad ag obair freisin san Earnáil Phobal le luathfhágálaithe scoile, le grúpaí faoi mhíbhuntáiste, i Seirbhísí Fostaíochta Áitiúla (LES) agus in SOLAS (FÁS mar a bhí). {Féach AN EARNÁIL OIDEACHAIS le haghaidh tuilleadh eolais faoi Threoirchomhairleoireacht}

 

Easnaimh Scileanna

Gairmeacha Samplacha

Information from National Skills Bulletin 2015, compiled by the Expert Group on Future Skills Needs
Cúrsaí CAO
Central Applications Office Cúrsa Aimsithe

Cúrsaí PLC
Central Applications Office Cúrsa Aimsithe